Kiến thức

Phân phối độc quyền hay không độc quyền tại Việt Nam: điều khoản hợp đồng cần có

Brand and distributor reviewing a distribution agreement for Vietnam

Cập nhật: Tác giả: , Giám đốc Phát triển kinh doanh

Tóm tắt nhanh

  • Nhà phân phối Việt Nam, không phải thương hiệu, đứng tên số công bố mỹ phẩm và giấy tiếp nhận TPBVSK, và không chuyển nhượng được.
  • Phân phối độc quyền là hợp pháp. Thỏa thuận theo chiều dọc được coi là không đáng kể khi mỗi bên có thị phần dưới 15%. Tránh ấn định cứng giá bán lại.
  • Ghi rõ thời hạn báo trước, bồi thường, bán nốt hàng tồn và nghĩa vụ đề nghị thu hồi số công bố trong hợp đồng.
  • Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam trước khi chỉ định nhà phân phối.

Khi đưa thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK) hoặc mỹ phẩm vào Việt Nam, thương hiệu nước ngoài sớm phải chọn: giao cho một nhà phân phối độc quyền hay làm với nhiều đối tác. Ở Việt Nam, câu trả lời không chỉ phụ thuộc chỉ tiêu bán hàng. Doanh nghiệp Việt Nam đứng tên công bố sản phẩm mới là bên quyết định sản phẩm có được lưu hành hợp pháp hay không. Bài viết tổng hợp kinh nghiệm thực tế của chúng tôi, không phải tư vấn pháp lý.

1. Độc quyền và không độc quyền khác nhau thế nào

Phân phối độc quyền: một công ty nhập khẩu và bán thương hiệu tại Việt Nam, hoặc trong một khu vực, một kênh nhất định. Mô hình này hợp với thương hiệu cần đối tác đầu tư vào công bố, marketing và đưa hàng vào nhà thuốc. Phân phối không độc quyền: thương hiệu chỉ định nhiều nhà nhập khẩu, ví dụ một bên cho nhà thuốc, một bên cho thương mại điện tử. Độ phủ rộng hơn, nhưng mỗi bên phải tự đứng tên công bố, và việc kiểm soát giá, hình ảnh thương hiệu khó hơn.

Cách làm phổ biến là độc quyền có giới hạn: theo kênh (nhà thuốc, siêu thị, sàn TMĐT), theo thời hạn (2–3 năm đầu) và theo kết quả (doanh số hoặc lượng nhập tối thiểu).

2. Ai đứng tên hồ sơ công bố

  • Mỹ phẩm: số tiếp nhận phiếu công bố cấp cho tổ chức chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường tại Việt Nam, không cấp cho thương hiệu nước ngoài (Thông tư 06/2011/TT-BYT, Điều 3). Hồ sơ có giấy ủy quyền của nhà sản xuất hoặc chủ sở hữu, trong đó phải ghi thời hạn ủy quyền và cam kết cung cấp Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) (Điều 6).
  • TPBVSK: giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố cấp cho tổ chức, cá nhân Việt Nam đứng tên đăng ký (Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Hồ sơ không bắt buộc giấy ủy quyền của nhà sản xuất, nên thương hiệu kiểm soát qua việc ai giữ CFS, giấy chứng nhận GMP, phiếu kiểm nghiệm và tài liệu khoa học.

Pháp luật không có thủ tục chuyển nhượng số tiếp nhận mỹ phẩm hay giấy tiếp nhận TPBVSK sang nhà phân phối khác. Khi đổi đối tác, bên mới phải nộp hồ sơ mới. Với mỹ phẩm, số cũ bị thu hồi khi chính bên đứng tên đề nghị (Điều 46), còn việc thương hiệu chấm dứt ủy quyền không phải là căn cứ thu hồi. Vì vậy cần ghi rõ các điểm này trong hợp đồng.

3. Giới hạn của Luật Cạnh tranh

Phân phối độc quyền không bị cấm. Theo Luật Cạnh tranh 2018 (Luật 23/2018/QH14), thỏa thuận giữa nhà cung cấp và nhà phân phối như độc quyền, giới hạn khu vực, ấn định giá bán lại chỉ bị cấm khi gây tác động hạn chế cạnh tranh đáng kể. Nghị định 35/2020/NĐ-CP coi thỏa thuận theo chiều dọc là không đáng kể nếu mỗi bên có thị phần dưới 15% trên thị trường liên quan, điều mà phần lớn các cặp thương hiệu và nhà phân phối TPCN, mỹ phẩm đáp ứng.

Điều khoản rủi ro nhất là ấn định cứng giá bán lẻ. Nên dùng giá bán lẻ khuyến nghị hoặc giá tối đa, và quản lý giá trên sàn qua chính sách gian hàng chính hãng.

4. Chấm dứt hợp đồng: quy định mặc định

Nếu nhà phân phối hoạt động như đại lý thương mại (bán nhân danh thương hiệu hoặc hưởng thù lao), Điều 177 Luật Thương mại 2005 áp dụng khi hợp đồng không có thỏa thuận khác: phải báo trước bằng văn bản ít nhất 60 ngày, và nếu bên giao đại lý chấm dứt thì bên đại lý được yêu cầu bồi thường một tháng thù lao trung bình cho mỗi năm làm đại lý. Phần lớn nhà phân phối mua đứt bán đoạn không phải đại lý, nhưng vẫn nên ghi rõ thời hạn báo trước và việc bồi thường (nếu có) để không phải áp dụng quy định mặc định.

Ngày 13/11/2026, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh và một số luật liên quan, có hiệu lực từ 01/7/2027. Nên rà lại điều khoản phạt vi phạm và bồi thường khi có văn bản chính thức.

5. Nhãn hiệu và nhập khẩu song song

Việt Nam bảo hộ nhãn hiệu theo nguyên tắc nộp đơn trước. Hãy đăng ký nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ trước khi chỉ định nhà phân phối, đúng nhóm sản phẩm (nhóm 3 cho mỹ phẩm, thường nhóm 5 cho TPBVSK). Thêm điều khoản cấm nhà phân phối đăng ký nhãn hiệu của bạn hoặc nhãn hiệu tương tự.

Quyền độc quyền không ngăn được hàng chính hãng nhập khẩu song song theo luật nhãn hiệu. Trên thực tế, rào cản là hồ sơ công bố: bên nhập song song phải tự đứng tên công bố thì mới bán hợp pháp.

6. Các điều khoản nên có

  • phạm vi: sản phẩm, khu vực, kênh bán (truyền thống, sàn TMĐT, xuyên biên giới), độc quyền một chiều hay hai chiều;
  • hồ sơ công bố: ai đứng tên, ai chịu chi phí, nghĩa vụ đề nghị thu hồi số công bố và hỗ trợ đối tác mới khi hợp đồng kết thúc;
  • tài liệu: thương hiệu chỉ cung cấp CFS, GMP, công thức, PIF cho nhà phân phối được chỉ định, kèm cam kết bảo mật;
  • chỉ tiêu: lượng nhập hoặc doanh số tối thiểu mỗi năm, được quyền bỏ độc quyền nếu không đạt;
  • giá: giá bán lẻ khuyến nghị hoặc tối đa, quy định gian hàng trên sàn, không ấn định cứng giá bán lại;
  • tuân thủ: nhãn phụ, xác nhận nội dung quảng cáo TPBVSK, phối hợp thu hồi sản phẩm và hậu kiểm;
  • nhãn hiệu và nội dung: quyền sử dụng nhãn hiệu, hình ảnh, cấm đăng ký nhãn hiệu, bàn giao tài khoản và gian hàng khi kết thúc;
  • thời hạn và chấm dứt: thời gian báo trước, thời gian bán nốt hàng tồn, điều kiện mua lại hàng, không bồi thường nếu không thỏa thuận;
  • luật áp dụng và giải quyết tranh chấp: trọng tài (ví dụ VIAC hoặc SIAC). Việt Nam là thành viên Công ước New York nên phán quyết trọng tài nước ngoài có thể được công nhận.

So sánh nhanh độc quyền và không độc quyền

Độc quyền Không độc quyền
Hồ sơ công bố Một nhà phân phối đứng tên Mỗi nhà nhập khẩu tự đứng tên
Kiểm soát giá, thương hiệu Dễ hơn Khó hơn khi có nhiều bên bán
Đầu tư của nhà phân phối Cao hơn, đổi lại được bảo vệ Thấp hơn
Tốc độ phủ thị trường Phụ thuộc một đối tác Nhanh hơn trên nhiều kênh
Chấm dứt hợp tác Cần tính kỹ việc thu hồi số công bố, bán nốt hàng Dễ thay một đối tác hơn

Hoàng Bảo Minh làm việc với thương hiệu như thế nào

Chúng tôi nhập khẩu và phân phối cho các thương hiệu TPCN, mỹ phẩm quốc tế. Ngay từ đầu, hai bên thống nhất bằng văn bản ai đứng tên từng hồ sơ công bố và xử lý ra sao khi kết thúc hợp tác, để thương hiệu luôn giữ quyền kiểm soát tại Việt Nam. Xem thêm cách chọn nhà phân phối, dịch vụ đứng tên nhập khẩu hoặc gửi yêu cầu hợp tác.

Câu hỏi thường gặp

Hai nhà phân phối có cùng công bố một sản phẩm mỹ phẩm được không?

Được. Mỗi doanh nghiệp Việt Nam tự nộp phiếu công bố với giấy ủy quyền riêng của thương hiệu. Vì vậy nội dung và thời hạn giấy ủy quyền rất quan trọng.

Đổi nhà phân phối thì có lấy lại được số công bố không?

Không chuyển nhượng được. Nhà phân phối mới nộp hồ sơ mới. Hợp đồng nên quy định bên cũ đề nghị thu hồi số công bố và ngừng bán sau thời gian bán nốt hàng tồn.

Phân phối độc quyền có vi phạm Luật Cạnh tranh không?

Phần lớn trường hợp là không. Thỏa thuận theo chiều dọc được đánh giá theo tác động, và được coi là không đáng kể khi mỗi bên có thị phần dưới 15%. Tránh ấn định cứng giá bán lại.

Cập nhật: tháng 11/2026. Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.

Tran Ngoc Viet Anh

Về tác giả và kinh nghiệm của chúng tôi

là Giám đốc Phát triển kinh doanh của Hoàng Bảo Minh Việt Nam, có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Hồ sơ LinkedIn.

  • Hợp tác với hơn 20 thương hiệu TPBVSK và mỹ phẩm từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và nhiều nước khác.
  • Đã công bố hơn 200 sản phẩm tại Việt Nam.
  • Thời gian thực tế: công bố TPBVSK khoảng 3 tháng, công bố mỹ phẩm khoảng 1 tháng, tính từ khi đủ giấy tờ.
  • Phân phối đa kênh: nhà thuốc, cửa hàng, Shopee, TikTok Shop và các nền tảng trực tuyến khác.

Bài viết dựa trên văn bản pháp luật hiện hành và kinh nghiệm làm hồ sơ thực tế của chúng tôi, được rà soát định kỳ khi quy định thay đổi. Tìm hiểu về công ty · Chính sách biên tập.