Blog
Nhà nhập khẩu đứng tên, pháp nhân riêng hay nhà phân phối: 3 cách vào thị trường Việt Nam
Cập nhật: Tác giả: Tran Ngoc Viet Anh, Giám đốc Phát triển kinh doanh
Tóm tắt nhanh
- Số đăng ký bản công bố TPBVSK và số tiếp nhận Phiếu công bố mỹ phẩm luôn do một doanh nghiệp Việt Nam đứng tên, không phải thương hiệu nước ngoài. Ai đứng tên, người đó quyết định ai được nhập khẩu và bán hàng.
- Với mỹ phẩm, thay đổi công ty chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường phải công bố mới (Thông tư 06/2011/TT-BYT, Phụ lục 05-MP). Cần tính trước phương án đổi đối tác ngay khi ký hợp đồng.
- Tự lập pháp nhân cho quyền kiểm soát cao nhất nhưng chậm và tốn kém nhất. Từ 18/10/2026, hoạt động mua bán hàng hóa của doanh nghiệp FDI theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP.
- Phần lớn thương hiệu bắt đầu bằng mô hình nhà nhập khẩu đứng tên kết hợp nhà phân phối, sau đó mới lập công ty riêng khi doanh số đủ lớn.
Bài viết dành cho các thương hiệu thực phẩm chức năng và mỹ phẩm nước ngoài đang cân nhắc cách vào thị trường Việt Nam: thông qua đơn vị đứng tên nhập khẩu (importer of record, IOR) giữ hồ sơ công bố, tự thành lập công ty tại Việt Nam, hay chỉ định nhà phân phối. Chúng tôi so sánh ai đứng tên hồ sơ, ai kiểm soát giá và thương hiệu, tốc độ ra thị trường và rủi ro khi đổi đối tác. Bài viết dựa trên kinh nghiệm làm việc với hơn 20 thương hiệu từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và các nước khác. Đây không phải tư vấn pháp lý.
1. Ba mô hình, nói ngắn gọn
- Đơn vị đứng tên nhập khẩu, đứng tên hồ sơ. Một doanh nghiệp Việt Nam đứng tên công bố sản phẩm, nhập khẩu và làm thủ tục hải quan. Doanh nghiệp này có thể bán lại cho nhà phân phối hoặc tự phân phối.
- Tự lập pháp nhân. Thương hiệu thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Công ty này đứng tên hồ sơ, nhập khẩu và bán hàng, hoặc chỉ định nhà phân phối.
- Nhà phân phối. Một doanh nghiệp Việt Nam mua hàng và bán lại, có hoặc không độc quyền. Trong ngành TPCN và mỹ phẩm, nhà phân phối thường đồng thời là nhà nhập khẩu và đứng tên công bố, nên mô hình 1 và 3 hay trùng nhau.
Khác biệt lớn nhất giữa các mô hình không nằm ở chỗ ai bán hàng, mà ở chỗ ai đứng tên hồ sơ công bố. Không có hồ sơ này thì không nhập khẩu và lưu hành được.
2. Ai đứng tên hồ sơ công bố và vì sao điều này quan trọng
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK). Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, TPBVSK phải đăng ký bản công bố sản phẩm tại Cục An toàn thực phẩm trước khi lưu hành. Người đăng ký là tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam, nên Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố mang tên doanh nghiệp Việt Nam nộp hồ sơ. Nhà sản xuất nước ngoài không trực tiếp đứng tên được. Nghị định 15/2018 vẫn đang áp dụng vì Nghị định 46/2026/NĐ-CP đã bị tạm ngưng hiệu lực theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP.
Mỹ phẩm. Theo Thông tư 06/2011/TT-BYT (sửa đổi gần nhất bởi Thông tư 34/2025/TT-BYT), tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường phải có chức năng kinh doanh mỹ phẩm tại Việt Nam (Điều 3). Với mỹ phẩm nhập khẩu, hồ sơ cần Giấy ủy quyền của nhà sản xuất hoặc chủ sở hữu sản phẩm (Điều 4). Giấy ủy quyền phải ghi rõ phạm vi (đứng tên công bố và phân phối tại Việt Nam), nhãn hàng hoặc sản phẩm được ủy quyền và thời hạn ủy quyền (Điều 6). Số tiếp nhận Phiếu công bố có giá trị 05 năm (Điều 10).
Khi đổi đối tác thì sao. Phụ lục 05-MP của Thông tư 06/2011 xếp “thay đổi công ty chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường” vào trường hợp phải công bố mới. Đối tác mới phải nộp lại hồ sơ dưới tên mình. Với TPBVSK, trên thực tế đối tác mới cũng phải đăng ký bản công bố riêng; theo kinh nghiệm của chúng tôi, việc này mất khoảng 3 tháng khi hồ sơ đã đủ, còn công bố mỹ phẩm khoảng 1 tháng. Trong thời gian đó, đối tác mới chưa nhập khẩu được. Đơn vị cũ cũng có thể đề nghị cơ quan quản lý thu hồi số tiếp nhận của mình (Điều 46 Thông tư 06/2011).
Vì vậy, điều khoản về hồ sơ công bố trong hợp đồng quan trọng không kém giá mua. Xem thêm bài hợp đồng phân phối độc quyền tại Việt Nam về các điều khoản bàn giao và thu hồi.
3. Mô hình 1: đơn vị đứng tên nhập khẩu
Đơn vị đứng tên nhập khẩu là doanh nghiệp Việt Nam đủ điều kiện, thực hiện công bố, nhập khẩu và chịu trách nhiệm pháp lý về sản phẩm trên thị trường. Thương hiệu vẫn giữ nhãn hiệu, công thức và quyền sở hữu sản phẩm; đơn vị nhập khẩu đứng tên hồ sơ theo ủy quyền. Xem cách chúng tôi làm tại trang dịch vụ đứng tên nhập khẩu.
Phù hợp với: thương hiệu muốn thử thị trường, danh mục ban đầu nhỏ, hoặc muốn tự chọn nhà phân phối hay bán online trước.
Cần kiểm tra: kinh nghiệm làm việc của đơn vị với Cục An toàn thực phẩm và Cục Quản lý Dược, cách báo cáo tồn kho và thu hồi sản phẩm, và hợp đồng có buộc họ hợp tác chuyển giao, đề nghị thu hồi số công bố khi chấm dứt hay không.
4. Mô hình 2: tự lập pháp nhân tại Việt Nam
Thương hiệu nước ngoài có thể lập công ty riêng và tự đứng tên hồ sơ. Khung pháp lý năm 2026 đã thay đổi:
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/3/2026, thay thế Luật Đầu tư số 61/2020/QH14. Dự án của nhà đầu tư nước ngoài phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Điều 26), do Sở Tài chính cấp với dự án ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế (Điều 27). Luật mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường (Điều 19).
- Hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục IV của Luật.
- Nghị định 342/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 18/10/2026, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP. Nghị định tách quyền nhập khẩu khỏi quyền phân phối: quyền nhập khẩu không bao gồm quyền tổ chức hoặc tham gia hệ thống phân phối hàng hóa tại Việt Nam (Điều 3). Doanh nghiệp FDI cần Giấy phép kinh doanh để thực hiện quyền phân phối bán lẻ và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho từng cửa hàng (Điều 5). Với phần lớn hàng hóa, quyền nhập khẩu và phân phối bán buôn không cần Giấy phép kinh doanh; ngoại lệ tại Điều 9 là các mặt hàng như dầu mỡ bôi trơn, gạo, đường, sách báo.
Thời gian và chi phí. Từ khi thành lập đến khi có sản phẩm đầu tiên được công bố thường tính bằng tháng, không phải tuần: đăng ký đầu tư và doanh nghiệp, tài khoản vốn, giấy phép, kho đạt điều kiện bảo quản, nhân sự, rồi mới đến hồ sơ công bố. Trên thực tế không có mức vốn tối thiểu cố định cho công ty thương mại thông thường, nhưng cơ quan cấp phép xem xét vốn có phù hợp với kế hoạch kinh doanh hay không. Cần dự trù chi phí kế toán, người quản lý tại chỗ và các báo cáo định kỳ.
Văn phòng đại diện không thay thế được công ty. Theo Nghị định 07/2016/NĐ-CP (Điều 30), văn phòng đại diện chỉ thực hiện chức năng liên lạc, tìm hiểu thị trường và xúc tiến cơ hội kinh doanh cho công ty mẹ. Luật Thương mại (Điều 18) không cho văn phòng đại diện thực hiện hoạt động sinh lợi trực tiếp tại Việt Nam. Vì vậy văn phòng đại diện không nhập khẩu, không đứng tên công bố mỹ phẩm và không xuất hóa đơn bán hàng. Nhiều thương hiệu mở văn phòng đại diện để hỗ trợ nhà phân phối, điều đó hợp lý, nhưng không thay được nhà nhập khẩu.
5. Mô hình 3: chỉ định nhà phân phối
Nhà phân phối mua hàng và chịu rủi ro thương mại. Nhà phân phối độc quyền thường đòi lãnh thổ riêng, đổi lại cam kết sản lượng mua tối thiểu và yêu cầu thương hiệu hỗ trợ marketing. Mô hình không độc quyền linh hoạt hơn nhưng mỗi đối tác sẽ cam kết ít hơn.
Câu hỏi đầu tiên vẫn là: ai đứng tên hồ sơ công bố? Nếu nhà phân phối đứng tên, thương hiệu phụ thuộc như với đơn vị nhập khẩu, lại ít quyền kiểm soát giá hơn. Nếu một đơn vị nhập khẩu độc lập đứng tên và nhà phân phối chỉ bán hàng, thương hiệu có thể đổi nhà phân phối mà không phải công bố lại. Xem bài cách chọn nhà phân phối thực phẩm chức năng, mỹ phẩm.
6. So sánh ba mô hình
| Tiêu chí | Đơn vị đứng tên nhập khẩu | Tự lập pháp nhân | Nhà phân phối |
|---|---|---|---|
| Ai đứng tên hồ sơ công bố | Đơn vị nhập khẩu, theo ủy quyền của thương hiệu | Công ty của thương hiệu | Thường là nhà phân phối, trừ khi có đơn vị nhập khẩu độc lập |
| Giấy phép thương hiệu phải có | Không cần tại Việt Nam | Đăng ký đầu tư, đăng ký doanh nghiệp; Giấy phép kinh doanh nếu bán lẻ; Giấy phép lập cơ sở bán lẻ nếu mở cửa hàng | Không cần tại Việt Nam |
| Tốc độ ra thị trường | Nhanh nhất: chỉ mất thời gian công bố | Chậm nhất: lập công ty trước, công bố sau | Nhanh nếu nhà phân phối đã có kinh nghiệm nhập khẩu |
| Kiểm soát giá và thương hiệu | Trung bình đến cao, tùy ai bán hàng | Cao nhất | Thấp nhất; phụ thuộc hợp đồng |
| Chi phí ban đầu | Thấp: phí dịch vụ và phí công bố | Cao: vốn, nhân sự, văn phòng, kho | Thấp; thường chia sẻ chi phí marketing |
| Rủi ro khi đổi đối tác | Đơn vị mới phải công bố lại | Thấp: thương hiệu tự giữ hồ sơ | Phải công bố lại nếu nhà phân phối đứng tên |
| Phù hợp nhất với | Thử thị trường; bán online trước; nhiều đối tác bán hàng | Đã có doanh số; kế hoạch dài hạn; có đội ngũ riêng | Muốn đối tác ôm hàng và chịu rủi ro bán hàng |
7. Kiểm soát giá, hóa đơn và thuế cơ bản
Đơn vị nhập khẩu nộp thuế nhập khẩu và thuế GTGT hàng nhập khẩu tại hải quan, sau đó xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng trong nước. Với mô hình đơn vị nhập khẩu hoặc nhà phân phối, thương hiệu xuất hóa đơn từ nước ngoài cho doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp này chịu các nghĩa vụ thuế tại Việt Nam. Với công ty riêng, công ty tự kê khai thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp và phải xác định giá mua từ công ty mẹ theo nguyên tắc giao dịch độc lập.
Thuế suất GTGT giảm 8% áp dụng cho nhiều nhóm hàng đến hết 31/12/2026; cần kiểm tra sản phẩm của bạn có thuộc diện được giảm hay không trước khi định giá bán lẻ. Nếu thương hiệu thu thêm phí dịch vụ hoặc phí sử dụng nhãn hiệu từ đối tác Việt Nam, có thể phát sinh thuế nhà thầu nước ngoài; nên hỏi ý kiến tư vấn thuế trước.
Về giá, các điều khoản ấn định giá bán lại cần được rà soát theo pháp luật cạnh tranh. Trên thực tế, thương hiệu giữ quyền kiểm soát qua việc chọn ai bán online, giá bán lẻ khuyến nghị, quyền sở hữu gian hàng chính hãng trên Shopee, TikTok Shop và quyền duyệt chương trình khuyến mãi.
8. Lộ trình thường gặp: đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối trước, công ty riêng sau
Nhiều thương hiệu bắt đầu gọn nhẹ rồi mới mở rộng bộ máy. Trình tự phổ biến:
- Năm đầu: đơn vị nhập khẩu công bố và nhập hàng; đơn vị này hoặc nhà phân phối bán cho nhà thuốc và kênh online. Thương hiệu biết được sản phẩm nào bán chạy.
- Chuẩn bị chuyển đổi: đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam dưới tên mình, giữ bản sao mọi bộ hồ sơ, bảo đảm Giấy ủy quyền có thời hạn và điều khoản bàn giao.
- Lập công ty: khi doanh số đủ bù chi phí cố định, thành lập công ty và xin các giấy phép cần cho những kênh sẽ tự vận hành.
- Công bố lại: công ty mới nộp hồ sơ công bố mỹ phẩm và đăng ký bản công bố TPBVSK. Đơn vị nhập khẩu cũ tiếp tục nhập hàng cho đến khi có số mới, sau đó đề nghị thu hồi số cũ.
- Xả hàng tồn: thống nhất cách bán hết hoặc dán lại nhãn phụ cho hàng mang số công bố cũ, để thị trường không bị đứt hàng.
Làm đúng trình tự, việc chuyển đổi chỉ tốn vài tháng chạy song song, không gây gián đoạn nguồn hàng.
9. Mô hình nào phù hợp với bạn
- Chọn đơn vị đứng tên nhập khẩu nếu chưa có đội ngũ tại Việt Nam, muốn thử một danh mục nhỏ, hoặc muốn làm với nhiều đối tác bán hàng hay bán chủ yếu trên sàn TMĐT.
- Chọn nhà phân phối (tốt nhất kèm một đơn vị nhập khẩu độc lập, hoặc có điều khoản bàn giao rõ ràng) nếu muốn đối tác ôm hàng, chịu rủi ro công nợ và bán vào nhà thuốc.
- Tự lập công ty nếu đã chứng minh được nhu cầu, có ngân sách nhiều năm và muốn tự quản lý bán lẻ, marketing, giá.
- Kết hợp nếu chưa chắc: dùng đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối ngay bây giờ, với hợp đồng soạn sẵn cho việc chuyển sang công ty riêng sau này.
Dù chọn mô hình nào, hãy dùng checklist gia nhập thị trường Việt Nam để chuẩn bị hồ sơ.
Những lỗi thường gặp
- Để nhà phân phối đứng tên công bố mà không có điều khoản bàn giao và thu hồi bằng văn bản.
- Cấp Giấy ủy quyền không ghi thời hạn hoặc không liệt kê sản phẩm.
- Mở văn phòng đại diện và kỳ vọng văn phòng này nhập khẩu, xuất hóa đơn.
- Nghĩ rằng có quyền nhập khẩu là có quyền bán lẻ. Theo Nghị định 342/2026, hai quyền này tách riêng.
- Không đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam, hoặc để đối tác đứng tên nhãn hiệu.
- Lập công ty trước khi thử thị trường, rồi gánh chi phí cố định trong lúc chờ công bố sản phẩm.
Hoang Bao Minh Vietnam hỗ trợ được gì
Chúng tôi là đơn vị đứng tên nhập khẩu và nhà phân phối cho các thương hiệu TPCN, mỹ phẩm, đã công bố hơn 200 sản phẩm. Hàng được phân phối qua nhà thuốc, kênh bán lẻ, Shopee, TikTok Shop và các sàn khác. Nếu sau này thương hiệu lập công ty riêng, chúng tôi cùng lên kế hoạch bàn giao hồ sơ. Xem dịch vụ đứng tên nhập khẩu, hợp đồng phân phối độc quyền, hoặc đăng ký đánh giá thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Công ty nước ngoài có tự đứng tên công bố sản phẩm tại Việt Nam được không?
Không. Bản công bố TPBVSK và Phiếu công bố mỹ phẩm do doanh nghiệp tại Việt Nam kinh doanh sản phẩm đó đứng tên. Thương hiệu nước ngoài chỉ tự đứng tên được khi lập công ty riêng tại Việt Nam; nếu không, đơn vị nhập khẩu hoặc nhà phân phối đứng tên theo ủy quyền của thương hiệu.
Đổi nhà nhập khẩu thì hồ sơ công bố có chuyển theo không?
Không tự động. Với mỹ phẩm, thay đổi công ty chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường phải công bố mới theo Thông tư 06/2011/TT-BYT. Với TPBVSK, trên thực tế công ty mới phải đăng ký bản công bố riêng. Nên đưa các bước bàn giao và thu hồi vào hợp đồng ngay từ đầu.
Văn phòng đại diện có nhập khẩu và bán hàng được không?
Không. Văn phòng đại diện chỉ làm chức năng liên lạc, tìm hiểu thị trường và xúc tiến cho công ty mẹ, không được thực hiện hoạt động sinh lợi trực tiếp, nên không thể nhập khẩu, đứng tên công bố hay xuất hóa đơn bán hàng.
Công ty FDI có cần giấy phép để bán hàng tại Việt Nam không?
Theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp FDI cần Giấy phép kinh doanh để phân phối bán lẻ và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho từng cửa hàng. Nhập khẩu và bán buôn TPCN, mỹ phẩm không thuộc danh mục phải có Giấy phép kinh doanh, nhưng công ty vẫn phải có đăng ký đầu tư, đăng ký doanh nghiệp và tuân thủ quy định về sản phẩm.
Cập nhật: tháng 11/2026. Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Quy định về đầu tư nước ngoài và mua bán hàng hóa đã thay đổi trong năm 2026: hãy kiểm tra văn bản hiện hành và hỏi cơ quan cấp phép trước khi thành lập công ty.
Nguồn tham khảo
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026; thay thế Luật 61/2020/QH14) · congbao.chinhphu.vn
- Nghị định 342/2026/NĐ-CP về hoạt động mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (hiệu lực 18/10/2026; thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP) · vanban.chinhphu.vn
- Nghị định 07/2016/NĐ-CP về văn phòng đại diện, chi nhánh của thương nhân nước ngoài · moit.gov.vn
- Luật Thương mại số 36/2005/QH11 (nghĩa vụ của văn phòng đại diện, phân phối) · vbpl.vn
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết Luật An toàn thực phẩm (đăng ký bản công bố sản phẩm) · vbpl.vn
- Nghị quyết 15/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46/2026/NĐ-CP · vbpl.vn
- Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm (tổ chức công bố, Giấy ủy quyền, Phụ lục 05-MP) · vbpl.vn
- Thông tư 34/2025/TT-BYT sửa đổi Thông tư 06/2011/TT-BYT (hiệu lực 18/8/2025) · vbpl.vn
Chúng tôi dẫn tới văn bản chính thức khi có. Hãy kiểm tra phiên bản mới nhất trước khi áp dụng.
Về tác giả và kinh nghiệm của chúng tôi
Tran Ngoc Viet Anh là Giám đốc Phát triển kinh doanh của Hoàng Bảo Minh Việt Nam, có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Hồ sơ LinkedIn.
- Hợp tác với hơn 20 thương hiệu TPBVSK và mỹ phẩm từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và nhiều nước khác.
- Đã công bố hơn 200 sản phẩm tại Việt Nam.
- Thời gian thực tế: công bố TPBVSK khoảng 3 tháng, công bố mỹ phẩm khoảng 1 tháng, tính từ khi đủ giấy tờ.
- Phân phối đa kênh: nhà thuốc, cửa hàng, Shopee, TikTok Shop và các nền tảng trực tuyến khác.
Bài viết dựa trên văn bản pháp luật hiện hành và kinh nghiệm làm hồ sơ thực tế của chúng tôi, được rà soát định kỳ khi quy định thay đổi. Tìm hiểu về công ty · Chính sách biên tập.