Blog
Phân loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc, mỹ phẩm: sản phẩm của bạn thuộc nhóm nào?

Cập nhật: Tác giả: Tran Ngoc Viet Anh, Giám đốc Phát triển kinh doanh
Tóm tắt nhanh
- Tại Việt Nam, cùng một viên nang, chai nước uống hay bình xịt có thể là thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK), một loại thực phẩm khác, thuốc, mỹ phẩm hoặc trang thiết bị y tế. Nhóm sản phẩm quyết định cơ quan quản lý, hồ sơ, thời gian và nội dung được phép quảng cáo.
- TPBVSK đăng ký bản công bố tại Bộ Y tế theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP (thời hạn thẩm định 21 ngày làm việc; thực tế khoảng 3 tháng khi hồ sơ đã đầy đủ). Thuốc phải có giấy đăng ký lưu hành theo Luật Dược, thời hạn cấp tối đa 12 tháng.
- Chỉ thuốc (và trong giới hạn nhất định, trang thiết bị y tế) mới được nói đến công dụng phòng, chẩn đoán, chữa bệnh. Luật Dược nghiêm cấm nội dung này trên các sản phẩm khác.
- Những sản phẩm “vùng xám” hay bị xếp sai: vitamin liều cao, dược liệu, men vi sinh, collagen và đồ uống làm đẹp, sản phẩm bôi có công dụng điều trị, dạng xịt và nhỏ mũi, mắt, họng.
Bài viết dành cho các nhãn hàng nước ngoài và nhà nhập khẩu đang chuẩn bị đưa thực phẩm chức năng, sản phẩm dinh dưỡng hoặc sản phẩm chăm sóc cá nhân vào Việt Nam nhưng chưa chắc sản phẩm thuộc nhóm quản lý nào. Xác định đúng nhóm là bước phải làm trước mọi thủ tục công bố: nộp sai nhóm thì hồ sơ bị trả lại, tệ hơn là sản phẩm đã có số tiếp nhận nhưng sau đó bị xác định là phân loại sai khi hậu kiểm. Nội dung dựa trên kinh nghiệm của chúng tôi khi làm nhà nhập khẩu và nhà phân phối cho các nhãn hàng từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và nhiều nước khác; bài viết không phải tư vấn pháp lý.
1. Vì sao phân loại là quyết định đầu tiên
Ở EU hay Mỹ, nhãn hàng thường đã biết sản phẩm của mình là thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm hay thuốc. Việt Nam dùng các khái niệm tương tự nhưng ranh giới do pháp luật Việt Nam quy định, nên một sản phẩm là thực phẩm bổ sung ở nước sở tại vẫn có thể là thuốc ở Việt Nam. Nhóm sản phẩm quyết định:
- Cơ quan quản lý và thủ tục: thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm và trang thiết bị y tế mỗi nhóm có khung pháp lý và đường nộp hồ sơ riêng.
- Hồ sơ: TPBVSK cần giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS), phiếu kiểm nghiệm trong 12 tháng và bằng chứng khoa học về công dụng; thuốc cần hồ sơ đầy đủ về chất lượng, an toàn, hiệu quả.
- Thời gian: từ tự công bố mà doanh nghiệp tự đăng tải, đến thủ tục thẩm định có thể kéo dài một năm.
- Công dụng và quảng cáo: những gì được ghi trên nhãn và nói trong quảng cáo phụ thuộc hoàn toàn vào nhóm sản phẩm.
- Hải quan: mã HS, thuế suất và kiểm tra nhập khẩu đi theo nhóm sản phẩm. TPBVSK thường thuộc nhóm 2106.90, thuốc thuộc Chương 30, mỹ phẩm thuộc Chương 33.
2. Các nhóm sản phẩm và căn cứ pháp lý
Thực phẩm (Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP). Nghị định 15/2018 chia thực phẩm thành hai nhóm thủ tục. TPBVSK, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi phải đăng ký bản công bố sản phẩm (Điều 6). Phần lớn thực phẩm bao gói sẵn khác, kể cả thực phẩm thông thường và nhiều sản phẩm tăng cường vi chất, thực hiện tự công bố (Điều 4). Thông tư 43/2014/TT-BYT, được sửa đổi bởi Thông tư 17/2023/TT-BYT, quy định chi tiết về thực phẩm chức năng, trong đó có giới hạn tối đa vitamin và khoáng chất.
Thuốc (Luật Dược số 105/2016/QH13, sửa đổi bởi Luật số 44/2024/QH15 từ 01/7/2025). Luật định nghĩa thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm phòng bệnh, chẩn đoán, chữa bệnh, điều trị, giảm nhẹ bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể, bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm. Thuốc phải được Bộ Y tế cấp giấy đăng ký lưu hành.
Mỹ phẩm (Thông tư 06/2011/TT-BYT, sửa đổi gần nhất bởi Thông tư 34/2025/TT-BYT từ 18/8/2025). Việt Nam áp dụng Hiệp định mỹ phẩm ASEAN. Mỹ phẩm là sản phẩm tiếp xúc với bộ phận bên ngoài cơ thể, răng và niêm mạc miệng nhằm làm sạch, làm thơm, thay đổi diện mạo, điều chỉnh mùi cơ thể, bảo vệ hoặc giữ cơ thể trong điều kiện tốt. Mỹ phẩm thực hiện công bố và được cấp số tiếp nhận Phiếu công bố.
Trang thiết bị y tế (Nghị định 98/2021/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/01/2022, được sửa đổi bởi Nghị định 07/2023/NĐ-CP và các nghị định sau đó). Thiết bị được phân loại theo mức độ rủi ro từ A đến D. Nhóm rủi ro thấp thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng; loại C và D phải có số lưu hành.
3. Bảng so sánh: nhóm sản phẩm, cơ quan và thủ tục
| Nhóm sản phẩm | Cơ quan | Căn cứ pháp lý | Thủ tục | Thời gian tham khảo |
|---|---|---|---|---|
| Thực phẩm bảo vệ sức khỏe | Bộ Y tế (Cục An toàn thực phẩm) | Luật 55/2010/QH12; Nghị định 15/2018/NĐ-CP; Thông tư 43/2014/TT-BYT đã sửa đổi | Đăng ký bản công bố; cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố | 21 ngày làm việc theo Điều 8; thực tế khoảng 3 tháng khi hồ sơ đầy đủ |
| Thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi | Cơ quan do UBND cấp tỉnh chỉ định | Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Điều 6–8 | Đăng ký bản công bố | 07 ngày làm việc theo Điều 8, chưa tính thời gian bổ sung hồ sơ |
| Thực phẩm tăng cường vi chất, thực phẩm thông thường bao gói sẵn | Doanh nghiệp tự công bố, nộp cơ quan địa phương và đăng tải công khai | Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Điều 4–5 | Tự công bố kèm phiếu kiểm nghiệm trong 12 tháng | Được kinh doanh sau khi tự công bố và đăng tải |
| Thuốc, gồm thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền | Bộ Y tế (Cục Quản lý Dược) | Luật Dược 105/2016/QH13, sửa đổi bởi 44/2024/QH15 | Cấp giấy đăng ký lưu hành với hồ sơ kỹ thuật đầy đủ | Tối đa 12 tháng theo luật (tối đa 9 tháng nếu áp dụng tham chiếu kết quả thẩm định) |
| Mỹ phẩm | Cơ quan y tế tiếp nhận hồ sơ công bố mỹ phẩm | Thông tư 06/2011/TT-BYT, sửa đổi bởi Thông tư 34/2025/TT-BYT | Công bố; cấp số tiếp nhận Phiếu công bố | Thực tế khoảng 1 tháng |
| Trang thiết bị y tế | Bộ Y tế và cơ quan y tế cấp tỉnh, tùy loại | Nghị định 98/2021/NĐ-CP đã sửa đổi | Công bố tiêu chuẩn áp dụng (loại rủi ro thấp) hoặc số lưu hành (loại C, D) | Tùy loại; cần xem từng trường hợp |
Thời hạn thẩm định chỉ bắt đầu khi hồ sơ hợp lệ, và mỗi lần cơ quan yêu cầu bổ sung là đồng hồ dừng lại. Hãy lập kế hoạch theo thời gian thực tế, không theo thời hạn tối thiểu trên giấy.
4. Điều gì quyết định nhóm sản phẩm
Chuyên viên thẩm định nhìn sản phẩm như một tổng thể. Thực tế có bốn câu hỏi quan trọng nhất:
- Mục đích sử dụng và công dụng công bố. Bất kỳ nội dung phòng, chữa, điều trị, giảm nhẹ bệnh nào đều hướng sản phẩm về nhóm thuốc. Điều 6 Luật Dược nghiêm cấm thông tin, quảng cáo, ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng có nội dung này đối với sản phẩm không phải là thuốc, trừ trang thiết bị y tế. TPBVSK được nói về hỗ trợ chức năng cơ thể, không được hứa chữa bệnh.
- Thành phần và hàm lượng. Thành phần chỉ được phép dùng làm thuốc, hoặc vitamin, khoáng chất vượt giới hạn tại Thông tư 43/2014 đã sửa đổi, có thể khiến sản phẩm không còn là thực phẩm.
- Đường dùng và cơ chế tác dụng. Sản phẩm uống là thực phẩm hoặc thuốc. Sản phẩm bôi lên da, tóc, móng, môi hoặc dùng trong miệng với mục đích mỹ phẩm là mỹ phẩm. Sản phẩm tác dụng chủ yếu theo cơ chế vật lý (ví dụ dung dịch xịt rửa mũi) thường là trang thiết bị y tế.
- Tình trạng ở nước sở tại. CFS phải chứng minh sản phẩm được lưu hành tự do ở nước xuất khẩu. Nếu chứng nhận ghi “thuốc” hoặc “thiết bị y tế”, không thể đổi nhãn thành TPBVSK khi vào Việt Nam.
5. Các sản phẩm “vùng xám” nhãn hàng nước ngoài hay xếp sai
Vitamin và khoáng chất liều cao. Sản phẩm vitamin D 4.000 IU hay kẽm liều cao bán tự do như thực phẩm bổ sung ở nước ngoài có thể vượt giới hạn tối đa cho thực phẩm chức năng tại Việt Nam. Lựa chọn là giảm liều dùng hằng ngày, đổi khẩu phần, hoặc đăng ký là thuốc. Hãy đối chiếu từng vitamin, khoáng chất với Phụ lục 2 Thông tư 43/2014 đã sửa đổi trước khi in nhãn.
Chiết xuất thảo dược là dược liệu tại Việt Nam. Việt Nam có truyền thống y học cổ truyền lâu đời, và một số cây là nguyên liệu thực phẩm ở châu Âu lại được xem là dược liệu ở đây. Sản phẩm dựa trên loại cây đó, hoặc có công thức theo bài thuốc cổ truyền, có thể bị xếp vào thuốc dược liệu hoặc thuốc cổ truyền. Thực tế chuyên viên kiểm tra từng dược liệu, bộ phận dùng và hàm lượng. Hãy hỏi trước khi nộp, đừng đợi bị từ chối.
Men vi sinh. Viên men vi sinh thường được công bố là TPBVSK, nhưng có những sản phẩm men vi sinh được đăng ký là thuốc tại Việt Nam. Yếu tố quyết định là công dụng công bố (ví dụ “điều trị tiêu chảy”) và cách trình bày sản phẩm. Ghi rõ chủng vi sinh và số lượng cuối hạn dùng, và để phiếu kiểm nghiệm khớp với nhãn.
Collagen và đồ uống làm đẹp. Đây là thực phẩm, không bao giờ là mỹ phẩm, vì dùng đường uống. Tùy công thức và công dụng, sản phẩm được công bố là TPBVSK hoặc tự công bố như thực phẩm thông thường. Các câu như “xóa nếp nhăn” hay “trị nám” là lý do bị từ chối thường gặp, cả khi công bố lẫn khi xin xác nhận quảng cáo.
Sản phẩm bôi ngoài có công dụng điều trị. Kem “trị mụn”, “chữa chàm” hay “chống rụng tóc” không còn được xem là mỹ phẩm. Hoặc bỏ các công dụng đó và công bố mỹ phẩm, hoặc đăng ký là thuốc hay trang thiết bị y tế nếu có đủ bằng chứng.
Dạng xịt và dạng nhỏ. Đây là nhóm khó nhất. Xịt thơm miệng có thể là mỹ phẩm, vì niêm mạc miệng nằm trong định nghĩa mỹ phẩm. Xịt họng có hoạt chất thảo dược có thể là TPBVSK hoặc thuốc. Xịt nước muối sinh lý và nhiều loại thuốc nhỏ mắt thường được quản lý là trang thiết bị y tế hoặc thuốc, tùy cơ chế và công dụng. Hãy quyết định khi đã có đầy đủ công thức và tình trạng lưu hành ở nước sở tại.
6. Danh sách kiểm tra để quyết định
- Viết ra chính xác các công dụng muốn dùng tại Việt Nam, trên bao bì và trong quảng cáo. Nếu có công dụng nhắc đến bệnh, hãy coi là thuốc hoặc thiết bị y tế cho đến khi chứng minh được điều ngược lại.
- Liệt kê mọi thành phần kèm liều dùng hằng ngày. So vitamin, khoáng chất với giới hạn tối đa; đánh dấu mọi dược liệu để kiểm tra.
- Ghi rõ đường dùng (uống, bôi, xịt mũi, nhỏ mắt) và cơ chế chính (dinh dưỡng, mỹ phẩm, dược lý hay vật lý).
- Xin xác nhận bằng văn bản về tình trạng ở nước sở tại: sản phẩm đăng ký ở nhóm nào, CFS sẽ ghi gì.
- Xác định mã HS sớm, vì thuế và kiểm tra nhập khẩu đi theo nhóm sản phẩm.
- Chốt nhóm sản phẩm, rồi lên kế hoạch nhãn (Nghị định 37/2026/NĐ-CP áp dụng từ 23/01/2026) và quảng cáo theo đúng nhóm đó.
- Giữ thống nhất công dụng ở mọi nơi: hồ sơ, nhãn, website, gian hàng Shopee, TikTok Shop và kịch bản KOL.
7. Sau khi phân loại, những gì thay đổi
Quảng cáo. Quảng cáo TPBVSK phải được xác nhận nội dung và có khuyến cáo “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” (Nghị định 15/2018, Điều 27). Từ 01/7/2026, việc cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo TPBVSK thuộc thẩm quyền cấp tỉnh (Nghị quyết 21/2026/NQ-CP). Thuốc chỉ được quảng cáo khi thuộc danh mục thuốc không kê đơn và còn hiệu lực giấy đăng ký lưu hành, nội dung phải được Bộ Y tế xác nhận (Luật Dược, Điều 79). Quy định chung về quảng cáo được cập nhật bởi Luật 75/2025/QH15 và Nghị định 342/2025/NĐ-CP. Xem thêm bài xác nhận nội dung quảng cáo TPBVSK.
Xử phạt. Vi phạm trong lĩnh vực y tế, gồm cả kinh doanh sản phẩm sai nhóm hoặc ghi công dụng bị cấm, bị xử phạt theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP từ 15/5/2026. Vi phạm quảng cáo xử lý theo Nghị định 87/2026/NĐ-CP.
Bán hàng trực tuyến. Sàn thương mại điện tử yêu cầu số tiếp nhận hoặc số đăng ký trước khi cho đăng bán. Luật Dược cấm bán lẻ thuốc kê đơn qua thương mại điện tử.
Những lỗi thường gặp
- Chép nguyên công dụng quảng cáo ở nước sở tại vào hồ sơ Việt Nam, rồi bị từ chối vì nội dung chữa bệnh.
- Công bố vitamin liều cao là TPBVSK mà không đối chiếu giới hạn tối đa.
- Nghĩ rằng “tự nhiên” hay “thảo dược” nghĩa là thực phẩm. Thuốc dược liệu là thuốc theo pháp luật Việt Nam.
- Công bố sản phẩm bôi là mỹ phẩm trong khi nhãn vẫn ghi “trị” hoặc “chữa”.
- CFS cấp theo một nhóm, nhưng hồ sơ lại nộp theo nhóm khác.
- Chốt bảng giá xong mới xác định mã HS, rồi gặp thuế suất khác khi thông quan.
Hoang Bao Minh Vietnam hỗ trợ thế nào
Chúng tôi là nhà nhập khẩu và nhà phân phối cho hơn 20 nhãn hàng từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và các nước khác, đã công bố hơn 200 sản phẩm. Trước khi nộp hồ sơ, chúng tôi rà soát công thức, công dụng và giấy tờ từ nước sở tại để xác định nhóm phù hợp và những điểm cần điều chỉnh. Sau đó chúng tôi thực hiện công bố TPBVSK hoặc công bố mỹ phẩm, nhập khẩu và phân phối qua nhà thuốc, Shopee, TikTok Shop và các kênh khác. Bắt đầu với đánh giá sản phẩm miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe có giống nhau không?
Không hoàn toàn. Thực phẩm chức năng là khái niệm chung trong Luật An toàn thực phẩm và Thông tư 43/2014, bao gồm TPBVSK, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và thực phẩm bổ sung. Mỗi loại có thủ tục riêng theo Nghị định 15/2018, vì vậy cần xác định đúng tên nhóm ngay từ đầu.
Sản phẩm của chúng tôi là thực phẩm bổ sung ở Mỹ. Có nên đăng ký là thuốc tại Việt Nam?
Có thể, nhưng hiếm khi đáng. Thuốc cần giấy đăng ký lưu hành với hồ sơ kỹ thuật đầy đủ, thời hạn cấp tối đa 12 tháng theo luật, và cần Giấy chứng nhận sản phẩm dược phẩm (CPP) từ cơ quan nước sở tại. Phần lớn nhãn hàng chọn điều chỉnh liều hoặc công dụng để phù hợp nhóm TPBVSK.
Mỹ phẩm có được ghi trị mụn, chống rụng tóc không?
Không. Mỹ phẩm được làm sạch, bảo vệ, làm thơm hoặc cải thiện diện mạo. Công dụng điều trị bệnh chỉ dành cho thuốc và, trong giới hạn nhất định, trang thiết bị y tế. Hãy sửa lại công dụng hoặc đăng ký đúng nhóm.
Ai quyết định sản phẩm “vùng xám” thuộc nhóm nào?
Cơ quan thẩm định hồ sơ quyết định và có thể từ chối hồ sơ mà họ cho là sai nhóm. Không có một thủ tục xác định phân loại chung cho mọi trường hợp, nên rà soát kỹ công thức, công dụng và tình trạng lưu hành ở nước sở tại trước khi nộp là cách bảo vệ tốt nhất.
Cập nhật: tháng 11/2026. Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Quy định về an toàn thực phẩm, dược và trang thiết bị y tế thay đổi nhiều lần trong 2025–2026: hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi nộp hồ sơ.
Nguồn tham khảo
- Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 · vbpl.vn
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP: tự công bố, đăng ký bản công bố, thời hạn thẩm định, quảng cáo thực phẩm · vbpl.vn
- Thông tư 43/2014/TT-BYT về quản lý thực phẩm chức năng (sửa đổi bởi Thông tư 17/2023/TT-BYT) · vbpl.vn
- Văn bản hợp nhất 76/VBHN-VPQH Luật Dược (gồm sửa đổi bởi Luật 44/2024/QH15) · datafiles.chinhphu.vn
- Thông tư 34/2025/TT-BYT sửa đổi Thông tư 06/2011/TT-BYT về quản lý mỹ phẩm, hiệu lực 18/8/2025 · vbpl.vn
- Hiệp định mỹ phẩm ASEAN, Phụ lục II: các chất cấm dùng trong mỹ phẩm · asean.org
- Thông cáo báo chí tháng 11/2021: tóm tắt Nghị định 98/2021/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế · vanban.chinhphu.vn
- Nghị quyết 21/2026/NQ-CP: phân cấp xác nhận nội dung quảng cáo TPBVSK cho cấp tỉnh · vbpl.vn
- Nghị định 37/2026/NĐ-CP, gồm quy định về nhãn hàng hóa (từ 23/01/2026) · vbpl.vn
- Luật 75/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo · vbpl.vn
- Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế · vbpl.vn
Chúng tôi dẫn tới văn bản chính thức khi có. Hãy kiểm tra phiên bản mới nhất trước khi áp dụng.
Về tác giả và kinh nghiệm của chúng tôi
Tran Ngoc Viet Anh là Giám đốc Phát triển kinh doanh của Hoàng Bảo Minh Việt Nam, có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Hồ sơ LinkedIn.
- Hợp tác với hơn 20 thương hiệu TPBVSK và mỹ phẩm từ Anh, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc và nhiều nước khác.
- Đã công bố hơn 200 sản phẩm tại Việt Nam.
- Thời gian thực tế: công bố TPBVSK khoảng 3 tháng, công bố mỹ phẩm khoảng 1 tháng, tính từ khi đủ giấy tờ.
- Phân phối đa kênh: nhà thuốc, cửa hàng, Shopee, TikTok Shop và các nền tảng trực tuyến khác.
Bài viết dựa trên văn bản pháp luật hiện hành và kinh nghiệm làm hồ sơ thực tế của chúng tôi, được rà soát định kỳ khi quy định thay đổi. Tìm hiểu về công ty · Chính sách biên tập.